Casharada Bacriminta Beeraha
Nitrogen (N) waa nafaqada ugu muhiimsan ee Geedku u baahan yahay si uu u sameeyo korriin deg-deg ah iyo caleemo cagaaran. Waa mashiinka dhaqaajiya koritaanka dalaggaaga.
Nitrogen waa nafaqada koowaad ee loo yaqaano "Macro-nutrients".
Nitrogen waxay mas'uul ka tahay samaynta jirridda, laamaha, iyo caleemaha. Haddii aad rabto geed xooggan, waa inuu helaa Nitrogen ku filan.
Waxay samaysaa maadada "Chlorophyll" oo ah tan geedka u samaysa midabka cagaaran, una ogolaata inuu qorraxda cunto ka samaysto (Photosynthesis).
Nitrogen waa aasaaska borotiinka geedka iyo DNA-da. La'aanteed geedku ma noolaan karo, mana dhalin karo miro tayo leh.

Sida loo garto marka geedkaagu u baahan yahay Nitrogen ama ay ka badatay.

Xaggee laga helaa Nitrogen? Waxay u qaybsantaa bacriminta dabiiciga ah iyo kiimikada.
| Magaca Bacriminta | Qiyaasta N (%) | Tilmaanta |
|---|---|---|
| Urea | 46% | Waa tan ugu badan ee la isticmaalo. Waa caddaan, biyahana dhaqsi ayey ku milantaa. |
| CAN (Calcium Ammonium Nitrate) | 26% / 27% | Waa bacrimin aan dhulka aashitada (Acidic) ka dhigin. Way ka fiican tahay Urea dhulalka kulul qaarkood. |
| DAP | 18% | Waxaa ku badan Phosphorus, laakiin Nitrogen ayey leedahay. Waxaa la isticmaalaa xilliga beeridda. |
| NPK | Way kala duwan tahay | Tusaale: 17-17-17 waxay leedahay 17% Nitrogen. |
| Digada Xoolaha | 0.5% - 2% | Waa dabiici. Inkastoo Nitrogen-ta ku jirta ay yar tahay, haddana dhulka ayey hagaajisaa. |
Digirta, Sisinta, iyo Graden-ka (Alfalfa) waxay awood u leeyihiin inay hawada ka qabtaan Nitrogen oo ay ciidda ku shubaan. Ku beer kuwan inta u dhaxaysa dalagyada kale (Crop Rotation).

Nitrogen-tu way uumi-baxdaa (Volatilization) ama biyaha ayey raacdaa (Leaching). Sidaa darteed, habka aad u dhigto waa muhiim.
Qaybi (Split Application): Ha wada shubin hal mar.

Marka aad Urea dhigto beerta, waa inaad waraabisaa isla markiiba.
Biyuhu waxay qaadayaan Nitrogen-ka waxayna geeynayaan xididka. Haddii dhulku qalalan yahay, Nitrogen-ku hawada ayuu ku lumayaa (Gaas ahaan).
Qiyaasta rasmiga ah waxay ku xiran tahay baaritaanka carrada (Soil Test), laakiin qiyaasta guud ee beeraleyda Soomaaliya isticmaalaan waa:

Barashada cilmiga beeraha waa furaha wax-soo-saarka.
www.elmi24com