Diyaarinta Dhulka | Waraabka | Cudurada | Nafaqaynta
Buuggan wuxuu loogu talagalay beeraleyda Soomaaliyeed si ay u kordhiyaan wax-soo-saarka basasha iyagoo adeegsanaya habab casri ah (Scientific Methods).
Doorashada nooca basasha waa furaha guusha. Deegaanka Soomaaliya waxaa ku habboon noocyada u adkaysta kulaylka.
Waa nooca ugu caansan Soomaaliya. Midabkiisu waa guduud mugdi ah. Aad ayuu ugu adkaysan karaa kaydinta (Shelf life) iyo cudurada.
Waa basal guduudan oo xajmi ahaan waawayn. Waxay ku baxdaa muddo gaaban (90-110 maalmood). Aad bay suuqa uga socotaa.
Waa basal cad ama jaalle ah. Dhadhankeedu ma kulula (Mild). Waxay u baahantahay dhul qabow yar leh, badanaa laguma beero meelaha aadka u kulul.
Basasha Cagaaran ee aan samayn guluubka wayn. Waxaa loo isticmaalaa saladhka, waxayna ku baxdaa 45 maalmood.

Basashu waxay u baahantahay carro jilicsan, oo si fiican loo falay si xididada ay si fudud ugu dhex socdaan.
Habka ugu fiican ee basasha loo waraabiyo waa Drip Irrigation. Waxay badbaadisaa biyaha iyo nafaqada.
| Qiyaasta | Fogaanta |
|---|---|
| Fogaanta geedaha (Plant spacing) | 8 cm - 10 cm |
| Fogaanta khadadka (Row spacing) | 20 cm - 25 cm |
| Tirada khadadka halkii Bed | 3 ama 4 khad (Drip lines) |

Basasha toos looma beero (Direct seeding) badanaa, waxaa lasoo mariyaa xanaano (Nursery) muddo 4 ilaa 6 todobaad ah.
Marka geedku yeesho dhumuc la'eg qalin rasaas (Pencil thickness) iyo dherer 15cm, waa la wareejinayaa.
| Tallaabada | Sharaxaad |
|---|---|
| Goynta Xididka | Iska jar xididada dhaadheer, reeb kaliya 2cm. |
| Goynta Caleenta | Iska jar 1/3 caleenta sare si geedku uusan biyo badan u dhicin. |
| Waraabka Hore | Waraabi dhulka ka hor inta aanad beerin. |

Basashu xidido gaagaaban ayey leedahay, sidaas darteed waxay u baahantahay biyo joogto ah laakiin aan badnayn.
Geedku wuu yaryahay. Waraabi maalin dhaaf (Every other day). Ha ogolaan in carradu qalasho.
Xilliga korriinka caleenta. Waraabi 2 ilaa 3 jeer todobaadkii iyadoo ku xiran cimilada.
Xilliga Guluubaysiga (Bulb formation). Biyaha waa in la joogteeyaa si guluubku u weynaado.
Jooji waraabka 10-15 maalmood ka hor goosashada. Tani waxay caawisaa in basashu ay qalasho oo ay raagto (Curing).

Basashu waxay aad ugu baahantahay Nitrogen, Phosphorus, iyo Potassium.
| Waqtiga | Nooca Bacriminta | Faa'iidada |
|---|---|---|
| Xilliga Beeridda | DAP (Di-ammonium Phosphate) | Waxay xoojisaa xididada si geedku dhulka u qabsado. |
| 3 toddobaad kadib | UREA / CAN (Nitrogen) | Waxay dedejisaa korriinka caleemaha cagaaran. |
| 6 toddobaad kadib | NPK (oo badan Potassium) | Waxay caawisaa in guluubka basashu uu weynaado oo miisaan yeesho. |
| Micro-nutrients | Zinc, Sulphur | Sulphur-tu waxay basasha u yeeshaa dhadhanka basbaaska leh (Pungency). |
Haddii aad isticmaalayso Drip Irrigation, isticmaal bacriminta biyaha ku dhex milanta (Soluble Fertilizers) oo dhex mari tuubooyinka (Fertigation).

Cayayaanka ugu badan ee basasha dhibaatada u geysta Soomaaliya.
Calaamadaha: Waa cayayaan aad u yar-yar. Waxay dhecaanka ka dhuuqaan caleenta, taasoo keenta in caleentu yeelato dhibco qalin ah (Silver patches).
Xal: Isticmaal sumaha sida Confidor ama Abamectin. Buufi xilliga qabowga.
Calaamadaha: Waxay jartaa jirridda geedka yar xilliga habeenkii. Aroortii waxaad arkaysaa geedka oo dhulka yaala.
Xal: Ku shub agagaarka geedka sunta Chlorpyrifos ama gacanta ku gur haddii dhulku yaryahay.
Calaamadaha: Dirxigan wuxuu cunaa guluubka hoose, taasoo keenta in geedku huruud noqdo oo dhinto.
Xal: Wareegga dalagga (Crop rotation) samee. Ha ku celin basasha isla meeshii hore.

Cudurada badankoodu waa Fangas (Fungal diseases) ka dhasha qoyaanka badan.
Astaamaha: Dhibco guduudan oo biyo ah ayaa kasoo baxa caleemaha. Caleemaha way jajabaan.
Daaweynta: Mancozeb ama Ridomil Gold.
Astaamaha: Caleemaha oo yeesha cawl (fungus) xilliga qabowga iyo dhtaxa. Geedku wuu yaraadaa.
Daaweynta: Metalaxyl.
Astaamaha: Xididada ayaa noqda casaan, geedka ma qaadan karo nafaqo.
Daaweynta: Daawada carada lagu shubo (Soil drenching) ama abuurka oo la daaweeyo.
Astaamaha: Luqunta basasha ayaa jilcda oo qudhunta, gaar ahaan xilliga keydinta.
Daaweynta: Si fiican u qallaji (Cure) basasha ka hor inta aanad keydin.

Isticmaalka sunta waa inuu noqdaa mid xisaabsan si loo ilaaliyo caafimaadka dadka iyo deegaanka.
| Xaaladda | Nooca Sunta (Active Ingredient) | PHI (Maalmaha sugitaanka) |
|---|---|---|
| Thrips / Bar-baro | Acetamiprid / Imidacloprid | 7 Maalmood |
| Fangas Guud | Mancozeb | 14 Maalmood |
| Diirta | Lambda-cyhalothrin | 7 Maalmood |

Guushaada oo dhan waxay ku xirantahay sida aad u goosato oo aad u keydiso dalagga.
Basasha waxaa la goostaa marka 75% caleemaha sare ay jaalle noqdaan oo ay dhulka u seexdaan (Neck fall).
Waa tallaabada ugu muhiimsan si basashu ay muddo dheer u keydsanto.
Waxaan rajeynaynaa in hagahan uu noqdo mid wax-tar leh.
Nasiib Wacan!