Hagaha Casriga ah ee Beeraleyda Soomaaliyeed
Baradhada waa dalag xidid ah (Tuber) oo dunida aad looga cuno. Soomaaliya waa dalag cusub balse faa'iido badan leh. Buuggan wuxuu ku barayaa sida loo diyaariyo dhulka, loo isticmaalo Drip Irrigation, loogana hortago cudurada sida "Blight".
Guushaada waxay ku xiran tahay inaad doorato nooc ku habboon cimiladaada (Variety Selection).
Waa nooca ugu caansan Bariga Afrika.
Waa nooc aad u adkaysi badan.
Waa nooc cusub oo adkaysi u leh kulaylka.
Weligaa ha beerin baradho suuqa laga soo iibiyey oo cunto ahaan loo keenay. Isticmaal abuur shahaado leh (Certified Seed) si aad uga fogaato cudurada bakteeriyada.
Baradhada waxay jeceshahay hawo qabow yar.
Baradhada waa xidid, waxay u baahan tahay carro furan.
Baradhada waxaa lagu beeraa "Caro-tuur" (Hilling/Ridges) si xididku u aaso.
Marka geedku baxo (25cm dherer), waa in la "Caro-saaraa" (Hilling). Tani waxay ka hortagtaa in baradhada qorraxdu gubto oo ay cagaar noqoto (Sunscald).
Soo saar abuurka meel iftiin leh (Diffuse light) 2 todobaad ka hor beerista si uu u Biqlo (Sprouting). Ha beerin abuur hurday.
Haddii baradhada abuurku weyn tahay, waad kala goyn kartaa, laakiin hubi in qayb walba ay leedahay ugu yaraan 2 "Indhood" (Eyes). Qalaji 2 maalmood.
Godka geli, biqilkana kor u jeedi. Si tartiib ah u aaso.
Baradhada waa "Heavy Feeder", waxay u baahan tahay Potassium badan si ay u buuratao.
| Marxaladda | Nooca Nafaqada | Sababta |
|---|---|---|
| Beeridda | DAP (200kg/Ha) | Xoojinta xididka iyo biqilka (Phosphorus). |
| Vegetative (3 Usbuuc) | CAN ama Urea | Korriinka caleenta (Nitrogen). Caleen badan = Cunto badan. |
| Caro-saarka (6 Usbuuc) | NPK (17:17:17) | Xilligan baradhada ayaa bilaabaysa inay samaysanto. |
| Buurananta (Bulking) | Potassium (K) | Si baradhada xajmigeedu u weynaado. |
Weligaa ha isticmaalin digo aan qudhmin (Fresh Manure). Waxay keentaa cudurka "Scab" (Isnadaamis) oo baradhada maqaarkeeda xumeeya.
Baradhada 80% waa biyo. Qorshaha waraabka ayaa go'aamiya qaabka baradhada.
Laga bilaabo marka ay ubaxdo ilaa inta ay ka buuranayso (Tuber initiation & Bulking). Haddii biyo la waayo xilligan:
Jooji waraabka 2 todobaad ka hor goosashada. Tani waxay adkaynaysaa maqaarka baradhada si aysan u dhaawacmin xilliga qodista.
Waxay jartaa geedka yar habeenkii.
Xal: Ku shub sunta budada ah godka agtiisa.
Waxay dhuuqaan dheecaanka, waxayna gudbiyaan fayraska.
Xal: Acetamiprid ama Imidacloprid.
Aad bay halis u tahay. Dirxiga ayaa gala baradhada dhexdeeda.
Xal: Caro-saar fiican samee si abooruhu uusan u gelin baradhada. Isticmaal Coragen.
Gooryaan xidid. Baradhada ayaa yeelata burooyin.
Xal: Wareegga dalagga (Crop rotation). Ha ku celin baradho isla dhulkii.
Cudurka ugu weyn waa "Blight".
Waa cudurka burburiyey baradhada adduunka (Irish Famine). Caleemaha ayaa madoobaada, baradhaduna way qudhuntaa.
Calaamadaha: Baro madow oo qoyan oo caleenta fuula.
Xal: Buufin joogto ah (Preventive). Isticmaal Mancozeb ama Ridomil Gold.
Geedka oo dhan ayaa duma (Wilt) oo dhinta.
Xal: Malaha daawo. Rujin geedka buka, isticmaal abuur nadiif ah.
Baro wareegsan (Target spots) oo caleenta hoose ka soo baxa.
Xal: Difenoconazole ama Ortiva.
Baradhada waxaa la goostaa 3-4 bilood kadib.
Muhiim: Jar caleemaha geedka oo dhan 2 todobaad ka hor qodista. Tani waxay adkaynaysaa maqaarka baradhada si ay ugu adkaysato gaadiidka.
Waxaan kuu rajeynaynaa wax-soo-saar barwaaqo ah!
Diyaariye: Elmi24acedamy