fadhan fadh (NAKED MOLE-RAT)

Makhluuqa aan Gaboobin ee Bariga Afrika

🔍 Waa maxay Naked Mole-Rat?

fadhan-fadhku (*Heterocephalus glaber*) waa nooc ka mid ah jiirka dhulka hoostiisa dega oo laga helo dalalka Bariga Afrika (Soomaaliya, Itoobiya, iyo Kiiniya). Waa xayawaanka kaliya ee naasleyda ah oo u nool sida shinnida ama qudhaanjada (Eusocial).

1. Sifooyinka Jirka

Jirkiisu wuxuu u habaysan yahay nolosha godadka adag ee dhulka hoostiisa.

**Ilkaha Dibadda:** Ilkahoodu waxay kaga yaalaan dibadda dibnaha, taas oo u oggolaanaysa inay dhulka qodaan iyagoon ciiddu afka u galin.

**Ma laha timo:** Marka laga reebo dhawr timood oo dareen siiya (vibrissae).
**Ma dareemaan xanuun:** Maqaarkoodu ma laha maaddooyinka dareema gubashada ama xanuunka acid-ka.
**Indho yaryar:** Maadaama ay mugdi ku nool yihiin, indhahoodu aad bay u daciif yihiin.

2. Bulshada iyo Boqortooyada

Waxay u nool yihiin hab-dhismeedka "Eusocial", taas oo aad ugu dhif ah naasleyda.

**Boqorada (Queen):** Waa tan kaliya ee dhasha. Waxay dhashaa ilaa 30 canug mar walba.
**Shaqaalaha (Workers):** Waxay qodaan godadka, waxayna soo raadiyaan raashinka (baradhada dhulka).
**Askarta (Soldiers):** Waxay ka difaacaan godka abeesooyinka.

3. Mucjisada Sayniska: Cimriga dheer

Xayawaankani wuxuu noolaan karaa ilaa **30 ilaa 40 sano**, halka jiirka caadiga ah uu noolaado 2 sano oo kaliya.

Maxay u dhintaan goor dambe?

fadan fadhku ma laha calaamadaha gabowga (aging). Wadnahooda, muruqyadooda, iyo lafahoodu ma daciifaan ilaa ay ka dhimanayaan. Sidoo kale, aad bay ugu adag tahay inay qaadaan cudurka **Kansarka** (Cancer), taas oo ah sababta ay saynisyahannadu aad u darsaan.

4. Nolosha aan Ogsajiinta lahayn

Godadka dhulka hoostiisa ah waxaa ku yar ogsajiinta (Oxygen). fadhan-fadhku wuxuu noolaan karaa **18 daqiiqo** isagoon neefsan wax ogsajiin ah. Jirkiisu wuxuu u beddelaa habka gubista tamarta ee "Fructose" halkii uu ka isticmaali lahaa "Glucose", isagoo noqda sidii geed oo kale!

GUNAANAD

fadhan-fadhku waa mid ka mid ah siraha waaweyn ee dunidan. In kasta oo uu ku nool yahay deegaano adag, haddana waxa aynu ka baran karnaa fahamka daaweynta kansarka ee mustaqbalka.

DHAMAAD

Diyaariye: www.Elmi24.com